17/04/2026 | Yazar: Murat Karaçor

Mart boyunca LGBTİ+’lara yönelik hak ihlalleri derinleşti; sansür, gözaltılar, nefret söylemi ve kurumsal baskılar yaşam hakkından ifade özgürlüğüne kadar birçok alanda etkisini artırdı.

Fotoğraf: meltem ulusoy / csgorselarsiv.org

Translara yönelik yapısal engeller, nefret politikaları ve kurumsal şiddet mart ayında ağırlaşarak sürerken; sansür, yasaklar, polis şiddeti ve hedef göstermeler LGBTİ+’ların yaşam hakkından ifade özgürlüğüne kadar pek çok alanda hak ihlallerini derinleştirdi.

İhlaller

Transların cinsiyet uyum süreçlerine getirilen hukuksuz engeller ve nefret politikaları akaZeynep’in intiharına neden olurken, devletin tüm aygıtları trans varoluşunu kamusal alandan silmek için adeta birbiriyle yarıştı.

●      Kick yayıncısı trans kadın akaZeynep yaşamına son verdi: Trans kimliği sebebiyle cinsiyet uyum sürecinde karşılaştığı yapısal engeller, kurumsal düzeyde şiddet ve nefret temelli uygulamalar nedeniyle Kick yayıncısı akaZeynep intihar etti.

●      Sincan Cezaevi’nde trans mahpusların tutulma koşulları ağırlaştı: Sincan Cezaevi’nde tutulan trans mahpuslar; tecrit koşullarının ağırlaştırıldığı koğuşlara sevk edilerek 'sürgün' tehdidiyle karşı karşıya bırakıldı, temel haklara erişimleri kısıtlandı ve maruz kaldıkları izolasyon giderek derinleşti.

●      İTÜ’den film gecesine LGBTİ+ sansürü: İstanbul Teknik Üniversitesi (İTÜ) Sinema Kulübü’nün düzenlediği etkinlikte “Portrait of a Lady on Fire” ve “One Sings, the Other Doesn’t” filmleri “kamuya açık alanda toplu gösterime uygun olmadığı” gerekçe gösterilerek programdan çıkartıldı.

●      Ankara’da trans kadına fobik polis şiddeti: Ankara'da polis şiddetine ve transfobik hakaretlere maruz kalarak gözaltına alınan trans kadın İrem, darp edildi ve hakkında adli kontrol kararı verildi.

●      Eskişehir Valiliği tarafından kadın ve LGBTİ+ eylemleri “provokatif” ilan edildi: Valiliğin, Eskişehir’deki üniversitelere 8 Mart öncesi gönderdiği yazıda “LGBT ve terör örgütü propagandası mahiyetinde afiş, pankart, döviz ve bu alandaki eylemler başta olmak üzere 2911 sayılı Kanun’a aykırılık teşkil edecek yasa dışı eylemlere müsaade edilmemesi” ifadeleri yer aldı.

●      Kuşadası’nda Hormon Hakkım Kolektifi’nin yapacağı basın açıklaması yasaklandı: Hormon Hakkım Kolektifi’nin hormona erişim önündeki engellere dikkat çekmek için 14 Mart’ta yapacağı basın açıklaması Kuşadası’nda yasaklandı.

●      İstanbul Newrozu'nda LGBTİ+'lar saldırı girişimi: İstanbul’da Yenikapı’da yapılan Newroz mitinginde LGBTİ+’lara yönelik saldırı girişimi gerçekleştirildi.

●      İKSV, “Neredesin Aşkım” seçkisini İstanbul Film Festivali programına almadı: İstanbul Sanat ve Kültür Vakfı (İKSV) tarafından gerçekleştirilen 45. İstanbul Film Festivali programına Kuir filmlerden oluşan “Neredesin Aşkım” seçkisi geçen sene de olduğu gibi bu yıl yine alınmadı.

●      Trans kadın doktor Larin Kayataş meslekten ikinci kez men edildi: Türkiye’nin ilk açık kimlikli trans kadın doktoru Larin Kayataş, Sağlık Bakanlığı tarafından ikinci kez meslekten men edildi. İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığı Kayataş hakkında suç duyurusunda bulundu. Kayataş,” müstehcen yayınların yayımlanmasına aracılık etmek, halkı kin ve düşmanlığa alenen tahrik etme” iddiasıyla hapis istemiyle yargılanıyor.

●      Ankara’daki 19 Mart yürüyüşünde 3 LGBTİ+ aktivisti gözaltına alındı: 19 Mart protestolarının yıldönümü dolayısıyla yapılan eylemde aralarında 3 LGBTİ+ aktivistinin de bulunduğu 31 kişi gözaltına alındı. Gözaltına alınanlardan  trans kadın Duru, polis tarafından taciz ve işkenceye maruz bırakıldı.

●      Gülben Ergen'in yer aldığı Sleepy reklamı kaldırıldı: Sleepy markasının yeni reklamlarında yer alan Gülben Ergen’in Londra Onur Yürüyüşü’ne katılması ve özellikle LGBTİ+ haklarına verdiği destek nedeniyle yayından kaldırıldı.

8 Mart eylemlerinde ihlaller

8 Mart’ta sokaklar kadınların ve LGBTİ+’ların ortak isyanına ev sahipliği yaparken, devletin nefret siyaseti gökkuşağı renklerini “suç unsuru” saymaya devam etti. Eylemlerde bayraklar sadece birer sembol değil, şiddete ve yasaklara karşı örülen birer direniş hattı haline geldi.

●      İstanbul: 8 Mart Dünya Kadınlar Günü’nde, İstanbul valiliği tarafından yasak ve ulaşım kısıtlamaları getirildi. 8 Mart Kadın Platformu’nun çağrısıyla Kadıköy’de düzenlenen Büyük Kadın Buluşması’nda bir aktivist polisler tarafından takip edilerek gözaltına alındı. Ayrıca gökkuşağı renkleri barındırdığı gerekçesiyle Kadın Savunma Ağı’nın pankartı alana alınmadı. Akşam ise Feminist Gece Yürüyüşü gerçekleştirildi. Yürüyüşün sonlanmasının ardından 6 kişi LGBTİ+ bayrağı taşıdıkları gerekçesiyle gözaltına alındı.

●      İzmir: İzmir’de düzenlenen 8 Mart Feminist Gece Yürüyüşü'nde, polisler LGBTİ+ bayraklarına yönelik müdahale girişimlerinde bulundu. Eylemciler, ayrımcı yasal düzenlemelere ve nefret söylemlerine karşı sloganlar atarak hak mücadelesinin engellenemeyeceğini vurguladı.

●      Dersim: İnsan Hakları Derneği (İHD) Dersim Şubesi’nin "Ne hastalık, ne suç, ne günah! LGBTİ+ hakları insan haklarıdır" yazılı dövizi ve Evrensel’in aylık kadın dergisi “Ekmek ve Gül” polis tarafından eylem alanına alınmadı.

●      Kocaeli: 8 Mart Dünya Kadınlar Günü kapsamında Kocaeli’nde düzenlenen yürüyüşte KuirKozgun’dan bir LGBTİ+ aktivisti gökkuşağı bayrağı açtığı gerekçesiyle polis tarafından darp edilerek gözaltına alındı.

●      Bursa: Feminist Gece Yürüyüşü için Bursa Kadın Platformu’nun çağrısıyla Fomara Meydanı’nda toplanıldı. Yürüyüşte LGBTİ+ ve trans bayraklarının açılması üzerine polis barikat kurarak grubun ilerleyişine engel oldu.  Kadınlar ve LGBTİ+’ların yürüyüşten vazgeçmemesi üzerine polis barikatı kaldırmak zorunda kaldı. Aktivistler “Defne Güzel’i değil, nefreti yargılayın” yazılı dövizler taşıdı.

●      Adana: Sivil toplum örgütlerinin çağrısıyla bir araya gelen kadınlar ve LGBTİ+’lar Cevat Yurdakul Caddesi’nde toplandı. Özgür Üniversite Hareketi, eylem alanında polisin saldırı girişimlerine rağmen LGBTİ+ bayrağı açtı. Devamında gerçekleşen Feminist Gece Yürüyüşü’nde polis, LGBTİ+ temalı dövizlere ve pankartlara saldırdı.

●      Çanakkale: Kadınlar ve LGBTİ+’lar Çanakkale Feminist Forum'un çağrısıyla bir araya geldi. Yürüyüş sırasında LGBTİ+ bayrağı taşıyan bir aktiviste polis saldırdı.

●      Mersin: Gerçekleşen Feminist Gece Yürüyüşü’nde polis, kadınların ve LGBTİ+’ların elinden LGBTİ+ bayrağını almaya çalıştı; kadınlar ve LGBTİ+’lar bayrağın alınmasına izin vermedi.

Hedef göstermeler

Mart ayı boyunca LGBTİ+ varoluşu “hastalık”, "kamu sağlığı ve aile tehdidi", “sapkın akımlar”, “LGBTİ+ dayatması” gibi söylemlerle defalarca kez hedef alındı. İftar sofralarından Meclis kürsülerine taşınan bu hedef göstermeler nefret dilinin devletin resmi dili haline geldiğini bir kez daha gözler önüne serdi.

●      RTÜK Başkan Yardımcısı Deniz Güler: RTÜK Başkan Yardımcısı Deniz Güler, dijital platformlardaki LGBTİ+ içeriklerinin özellikle sansürlendiğini itiraf etti. LGBTİ+ varoluşunu "hastalık" olarak hedef alan Güler, platformların bu içerikleri resmi bir yaptırıma gerek kalmadan, gelen talepler üzerine kataloglarından çıkardığını belirtti.

●      Adalet Bakanı Akın Gürlek: İftar programında konuşan Gürlek, 12. Yargı Paketi ile "sapkın akımlar" ve "cinsiyetsizliğe" yönlendiren içerik üreticilerine yönelik yeni cezai yaptırımlar getirileceğini duyurdu. Planlanan düzenleme kapsamında ayrıca, sosyal medya kullanımına yaş kısıtlaması ve SMS ile kimlik doğrulama zorunluluğu getirilmesi hedefleniyor.

●      Milli Eğitim Bakanı Yusuf Tekin: Milli Eğitim Bakanı Yusuf Tekin, katıldığı bir programda LGBTİ+’ları hedef alarak muhalefetin başörtüsü konusundaki geçmiş tutumunu eleştirdi. Tekin, LGBTİ+ haklarını savunmanın huzuru bozmadığını iddia edenlerin başörtüsü özgürlüğünü bir sorun olarak görmesini tutarsızlık olarak niteleyerek LGBTİ+’ları hedef aldı.

●      KASAV Yönetim Kurulu Başkanı Opr. Dr. Gülhan Cengiz: “Aileden Topluma Sağlıklı Cinsel Kimlik Gelişimi” temasıyla gerçekleştirilen etkinlik açılışında konuşan Cengiz, "cinsiyetsizleştirme" akımları aile yapısına yönelik bir tehdit diyerek LGBTİ+ları hedef aldı.

●      Prof. Dr. Kürşat Şahin Yıldırımer: 15 Kasım Kıbrıs Üniversitesi öğretim üyesi Yıldırımer verdiği röportajda gençlerin cinsiyet kimliği arayışına ilişkin değerlendirmeleriyle LGBTİ+’ları ve cinsiyet çeşitliliğini “özenti”, “sosyal medya etkisi” ve “kimlik baskısı” söylemleri üzerinden hedef gösterdi.

●      Prof. Dr. Nevzat Tarhan: Katıldığı programda Tarhan, trans kimlikleri ve cinsel yönelimleri bilimsel dayanaktan yoksun, tedavi edilebilir veya önlenebilir "sosyal sapmalar" olarak sunarak LGBTİ+ları hedef aldı.

●      Malatya Valisi Seddar Yavuz: "Kadına Yönelik Şiddetle Mücadele Çalıştayı"nda konuşan vali Yavuz, çocukların giyimleri üzerimden "cinsiyetsiz toplum" söylemlerine karşı çıkarak çocukların geleneksel cinsiyet rollerine uygun yetiştirilmemesini toplumsal bir tehlike olarak niteledi.

●      Türkiye Aile Hareketi Başkanı İlhan Ergincan: Katıldığı iftar yemeğinde Ergincan, mücademiz “LGBT derneklerinin kapatılmasını, savunucularının ağır ceza ile cezalandırılmasını ve cinsiyet değiştirenlere hapis cezasının getirilmesini sağlamaktır.” dedi.

●      AKP İstanbul Milletvekili Büşra Paker: TBMM Genel Kurulu’nda yaşanan  "toplumsal cinsiyet eşitliği" tartışmasında Büşra Paker, “"Toplumsal cinsiyet kisvesi ardında saklandığınız, LGBT artı ve eksi gibi kafa karıştırıcı tabirleri yerleştirmeye çalıştığınız bu araştırma önergesini kabul etmemiz mümkün değildir" diyerek LGBTİ+’ları hedef aldı.

●      AKP Grup Başkanvekili Abdulhamit Gül: TBMM Genel Kurulu’nda konuşan bir diğer isim olan Gül ise,  "Cinsel yönelim anlamındaki bir hususu kabul etmiyoruz" diyerek anayasa değişikliği çağrısında bulundu.

●      Memur-Sen Genel Başkanı Ali Yalçın: Eğitim-Bir-Sen Kadın Komisyonları 9. Türkiye Buluşması'nda yaptığı konuşmada Yalçın,  “LGBT borazanlığı  yapmak”,  "eşcinselliği özendirmek" ifadeleriyle LGBTİ+’ları hedef gösterdi.

●      Mil-Diyanet Sen: Hakkari’de Manevi İlkeli Liyakatli Diyanet ve Vakıf Çalışmaları Sendikası (Mil-Diyanet Sen), LGBT derneklerinin kapatılması talebiyle imza kampanyası başlattı.

●      BBP Genel Başkanı Destici: Partisinin 33. kuruluş yıldönümünde konuşan Destici, Küresel "cinsiyetsiz toplum" projelerini ve “LGBT dayatmalarını” bir "insanlık suçu" olarak nitelendiren açıklamalarıyla LGBTİ+ları hedef aldı.

●      RTÜK Başkanı Mehmet Daniş: Uluslararası Stratejik İletişim Zirvesi'nde konuşan Radyo ve Televizyon Üst Kurulu (RTÜK) Başkanı Daniş, "3A" (Akıl, Aile, Ahlak) formülünü açıklayarak “LGBTİ+ dayatmasını” aileye yönelik bir tehdit olarak niteledi.

Davaların seyri

Adliye koridorları, bir yandan "müstehcenlik" ve "kanuna muhalefet" suçlamalarıyla sanatın ve eylemin sesini kısmaya çalışırken; diğer yandan haklılığın tescillendiği beraat kararlarıyla bir direniş alanına dönüştü.

●      11. Trans Onur Yürüyüşü davasının ilk duruşması görüldü: 22 Haziran 2025’te gerçekleştirilen 11. Trans Onur Yürüyüşü’ne katılan 36 hak savunucunun ilk duruşması 10 Mart ve 12 Mart’ta İstanbul Anadolu Adliyesi 12. Asliye Ceza Mahkemesi’nde görüldü. Aktivistler gözaltı sürecinde maruz kaldıkları çıplak arama, cinsel taciz ve darp gibi ağır hak ihlallerini anlattı. “Toplantı ve gösteri yürüyüşleri kanuna muhalefet” suçlamasıyla açılan davada savunmalar, anayasal eylem hakkına ve kolluk şiddetine odaklanırken tüm sanıklar beraatlerini talep etti. Duruşma 9 Ekim 2026 saat 10.30’a erteledi.

●      Ayşe Panuş beraat etti: HDK soruşturması kapsamında yargılanan feminist aktivist Ayşe Panuş, Antalya 2. Ağır Ceza Mahkemesi’nde görülen duruşmada beraat etti.

●      TİP’in Onur Ayı etkinliğinde gözaltına alınan 47 kişi hakkında kovuşturmaya yer olmadığına karar verildi: 2025 Onur Ayı’nda Türkiye İşçi Partisi (TİP) tarafından Yoğurtçu Parkı’nda düzenlenen etkinlikte gözaltına alınan 47 kişi hakkında  “kamu davası açmaya yeterli şüphe oluşturacak somut bir delil elde edilemediğini”  gerekçesiyle kovuşturmaya yer olmadığına karar verildi.

●      RTÜK’ün LGBTİ+’ları hedef aldığı kamu spotu dava dosyası AYM’de: RTÜK’ün LGBTİ+’ları “virüs” ve “sapkınlık” gibi ifadelerle hedef alan kamu spotuna karşı Kaos GL tarafından açılan davada, mahkemenin bu nefret söylemini “ifade özgürlüğü” ve “ailenin korunması” kapsamında değerlendirerek hukuka uygun bulması üzerine dosya Anayasa Mahkemesi’ne (AYM) taşındı

●      Mabel Matiz’e açılan davanın ikinci duruşması görüldü: Mabel Matiz’in "Perperişan" şarkısı nedeniyle "müstehcenlik" suçlamasıyla yargılandığı davanın ikinci duruşması İstanbul 54. Asliye Ceza Mahkemesi'nde görüldü. Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı davaya müdahil olarak sanatçının cezalandırılmasını talep etti. Duruşma 30 Nisan saat 09.30’a ertelendi.

Etiketler: insan hakları, kadın, medya, kültür sanat, nefret suçları, çalışma hayatı, eğitim, kent hakkı, barınma, aile, sağlık, din/inanç, siyaset, sağlık hakkı, özel haber, heteroseksizm, trans, ikili cinsiyet sistemi, lgbti, eşcinsellik, lezbiyen, gey, biseksüel, interseks