13/07/2026 | Yazar: Oğuz Erışık
Paola Revenioti’nin seks işçiliğinden yayıncılığa, sokak eylemlerinden yönetmenliğe ve siyasete uzanan çok katmanlı yaşamı, Yunanistan’da ve ötesinde LGBTİ+ hareketin hafızasında, daha özgür bir yaşam ihtimaline dair güçlü bir miras bıraktı.
LGBTİ+ aktivisti, seks işçisi, siyasetçi, yayıncı, fotoğrafçı ve yönetmen Paola Revenioti, kansere karşı verdiği aylar süren mücadelenin ardından 68 yaşında hayatını kaybetti.
Paola Revenioti baskı dönemlerinde translara ses ve görünürlük kazandıran bir LGBTİ+ hakları savunucusuydu. Aynı zamanda Yunanistan’da siyasi bir göreve adaylığını koyan ilk trans kadın olarak siyaset alanında öncü bir figürdü.
Paola’nın arkadaşı ve gazeteci Danae Maragoudaki onun ölümünü, Facebook hesabından yaptığı bir paylaşımla duyurdu. Maragoudaki, onunla birlikte kuir topluluğun tarihinin en önemli bölümlerinden birinin geride kaldığını yazdı.
“Onu, hayatlarımızda ve onunla, çalışmalarıyla, sözüyle temas eden tüm trans ve kuir bireyler üzerinde yarattığı etki için derin bir üzüntü, sevgi ve minnetle uğurluyoruz. Onun sayesinde daha rahat nefes alıyoruz. Bize bıraktığı ortak mirası her zaman yad edeceğiz.”
1958 yılında dünyaya gelen Paola Revenioti, Atina yakınlarındaki küçük bir liman kenti olan Pire’de büyüdü. 13 yaşında Deniz Kuvvetleri Okulu’na kaydoldu ve burada aktivizme ilk adımını attı. Cuntanın düşmesinin ardından, Yunanistan’ın ilk özgür seçimlerindeki sol koalisyonun adı olan “Birleşik Sol”’u kampın duvarlarına yazdı. Aynı okulda ilk romantik deneyimlerini yaşayan Paola; bu deneyimleri “şefkatli ve sevgi dolu” olarak hatırladığını aktarmıştı.
Revenioti, 15 yaşında deniz harp okulundan atılmasının ardından Atina’da önce bir duvar kâğıdı ustasının yanında çırak olarak, ardından kapı kapı dolaşarak satış yapan bir pazarlamacı olarak çalıştı. Bu süreçte ev sahibi tarafından cinsel saldırya maruz kaldı; başka bir binada ise kiracılar evden çıkarılması için imza topladılar. Sık sık taşınmak zorunda kaldı. Bu koşullar altında geçimini sağlaması ve istediği gibi yaşaması çok zordu.
Bir arkadaşının önerisi üzerine para kazanmak için Syggrou Caddesi’nde çarka çıkmaya başladı ve uzun yıllar seks işçisi olarak çalıştı. Revenioti kendisi için seks işçiliği dışında bir seçenek bırakılmadığını; öte yandan toplum içinde ayakta kalmaya çalışan genç bir trans kadın olarak bu deneyimin hem maddi olarak varlık göstermesini hem de cinselliğini keşfetmesini sağladığını ifade etmişti.
1970’lerde Yunanistan’da, eşcinselliği baskı altına almak devletin öncelikli meselelerinden biriydi. LGBTİ+ların yaşama, çalışma ve sosyalleşme alanlarına yönelik polis baskınları sık ve acımasızdı. Paola bu süreçte sayamayacağı kadar çok kez tacize ve şiddete maruz bırakıldı, kolluk tarafından gözaltına alındı.
Hükümet aynı dönemde, görünüşte cinsel yolla bulaşan enfeksiyonlarla mücadele amacıyla bir yasa çıkardı. Bu yasa, “sokaklarda, meydanlarda ve diğer kamusal alanlarda erkeklerle ‘doğaya aykırı cinsel ilişki’ için dolaştığı düşünülen tüm erkekler” için hapis cezası öngörüyordu.
Bu yasaya karşı gösterilen direniş, LGBTİ+ özgürlük hareketine yeni bir ivme kazandırdı. Aynı zamanda LGBTİ+ hareketi ile öğrenci, solcu ve anarşist gruplar arasında yeni ittifaklar kurulmasına zemin hazırladı. 1976’da kurulan Yunan Eşcinsel Kurtuluş Hareketi (AKOR), birçok gösteri düzenledi ve Avrupa Konseyi’ne bir dilekçe sundu. Bazı önde gelen hukukçular ve gazeteler de bu mücadeleye destek verdi. Bu eylemliliklerin sonucunda yasa, 1981 yılında daha fazla istişare gerektirdiği belirtilerek geri çekildi.
Revenioti, 1970’lerin sonlarından itibaren transların toplumsal dışlanmasına, devlet baskısına ve polis şiddetine karşı eylemler örgütleyenler arasında yer aldı. LGBTİ+’ların eşitliği, görünürlüğü ve toplumsal kabulü için mücadele etti ve Yunanistan’daki hareketin önde gelen isimlerinden biri haline geldi.
1981’de, dönemin tabularını yıkarak eşcinsellerin kendilerini ifade edebilecekleri bir alan yaratan KRAXIMO dergisini yayımlamaya başladı. İsmini, sokakta eşcinsel birini ifşa edip alay etmek için kullanılan bir Yunanca tabirden alan derginin başlığının üst kısmında şu sözler yer alıyordu: “Kâr amaçlı her iş fahişeliktir.”
Bu dergi eşcinsellerin en radikal ifade alanlarından biriydi. Sayfalarında sokaklardan hikayeler, yarı çıplak genç erkeklerin fotoğrafları ve eşcinsel haklarına dair yazılar yer alıyordu. Bunun yanı sıra küresel AIDS krizi ve HIV konularını ele alan makalelerle birlikte işçi hakları, toplumsal baskı ve radikal siyasi analizler de ele alınıyordu. Dergide yer alan yarı çıplak beden fotoğrafları ise dönemin kamuoyunda büyük yankı uyandırdı.
Revenioti, 1980’lerin ortalarından itibaren Atina’da düzenlenen ve dönemin Yunan toplumu açısından devrim niteliği taşıyan ilk Onur Yürüyüşü etkinliklerinin önde gelen örgütleyicilerinden biriydi.
O, organik, bütüncül ve eleştirel bir süreç olan mücadelesini şöyle tanımlıyordu: “İnsanlar bana aktivist diyor, ama ben kendimi hiç öyle görmedim. Ne istersem onu yaptım, yaratıcıydı ve eğlenceliydi. Hiçbir zaman ‘eşcinsellerin kurtarıcısıyım’ falan demedim. Zaten hangi eşcinselleri kurtaracaktım ki?... Kirayı bile çoğu zaman ödeyemiyordum.”
Revenioti, son on yılda ağırlıklı olarak belgesel film yapımına odaklandı. Team Documentaries grubuyla çalışarak toplumun marjlarında yaşayanların hikâyelerini merkeze alan tarihsel, toplumsal ve siyasi konulara eğildi. Ayrıca RADIOMeRA’da radyo yapımcısı olarak görev yaptı.
1940’lardan 1970’lerin başlarına kadar yaygın olarak kullanılan, Yunanistan’daki eşcinsellerin gizli lehçesi olan Kaliarda üzerine bir belgesel hazırladı. Ayrıca 1970’lerde Atina’da yaşayan üç trans kadının hayatlarına odaklanan Oi pikrodafnes (The Oleanders) adlı belgeseli çekti. Belgesel, bu kadınların maruz kaldıkları devlet ve polis şiddetini, hak mücadelelerini, hayatı ve aşkı nasıl kutladıklarını kendi anlatımlarıyla aktarıyor.
Revenioti, 1990 genel seçimlerinde Ekolojik Alternatifler Partisi’nden aday olarak siyasi bir göreve aday olan ilk Yunan trans kadın oldu. 2019’da sol görüşlü MeRA25 partisine katıldı, 2023’te Atina A seçim bölgesinden milletvekili adayı oldu. Aynı yılın haziran ayında ulusal listede yer aldı ve 2024 Avrupa Parlamentosu seçimlerinde de aday gösterildi.
2019’daki milletvekili adaylığı sırasında şunları vurgulamıştı: “Bildiğim şeyler var. Yoksul olmanın ne demek olduğunu biliyorum. Sigortasız olmanın ne demek olduğunu biliyorum. Devletin size karşı olması nasıl bir şey, iktidarda olanların size önemsizmişsiniz gibi muamele etmesi nasıl bir şey, bunları biliyorum.”
Paola Revenioti’nin seks işçiliğinden yayıncılığa, sokak eylemlerinden yönetmenliğe ve siyasete uzanan çok katmanlı yaşamı, Yunanistan’da ve ötesinde LGBTİ+ hareketin hafızasında, daha özgür bir yaşam ihtimaline dair güçlü bir miras bıraktı.
Bu yazı, Balkan Insight ve Philenews haber platformları ile openDemocracy’de yayımlanan, Augustine Zenakos ve Mariniki Alevizopoulou’nun Paola Revenioti’yle gerçekleştirdikleri söyleşiden derlenmiştir.
Kaynaklar
https://balkaninsight.com/2026/07/09/greek-pioneer-of-the-greek-lgbtq-movement-passed-away/bi/
https://en.philenews.com/international/paola-revenioti-greek-lgbtqi-pioneer-dies-68/
https://www.opendemocracy.net/en/paola-revenioti-lgbtiq-icon-greek-elections/
*KaosGL.org Gökkuşağı Forumu’nda yayınlanan yazı ve çizimlerden yazarları ve çizerleri sorumludur. Yazının ya da çizginin KaosGL.org’ta yayınlanmış olması köşe yazılarındaki veya çizimlerdeki görüşlerin KaosGL.org’un görüşlerini yansıttığı anlamına gelmemektedir.
Etiketler: insan hakları, kadın, medya, nefret suçları, dünyadan, trans, lgbti, lezbiyen, gey, biseksüel, interseks
