24/08/2026 | Yazar: Kaos GL
TİP İstanbul Milletvekili Sera Kadıgil, Sağlık Bakanı Kemal Memişoğlu’nun “ücretsiz HPV aşısına gerek olmadığı” yönündeki açıklamalarının ardından Sağlık Bakanlığı’na soru önergesi verdi; “Ücretsiz aşılama sözlerinin hayata geçirilememesinin somut gerekçesi nedir?” dedi.
Türkiye İşçi Partisi (TİP) İstanbul Milletvekili Sera Kadıgil, Sağlık Bakanı Kemal Memişoğlu’nun “ücretsiz HPV aşısına gerek olmadığı” yönündeki açıklamalarının ardından Sağlık Bakanlığı’na soru önergesi verdi; “Halkın sağlık hakkına erişimini geciktiren, koruyucu hizmetlere erişimde eşitsizliğe yol açan, bilimsel gerekçeleri şeffaf biçimde ortaya konulmamış açıklamaların arkasındaki gerçek nedenlerin kamuoyuyla ve Meclisle paylaşılması, kamucu ve halkçı bir sağlık politikasının asgari gereğidir. Vatandaşın, kendi sağlığını ilgilendiren bir kararın hangi verilere dayandığını bilme hakkı vardır” dedi.
Kadıgil’in Sağlık Bakanı Kemal Memişoğlu’nun yanıtlaması istemiyle verdiği önergede, 2022 yılından itibaren Sağlık Bakanlığı tarafından HPV aşısının ücretsiz olacağına ilişkin yapılan açıklamalar hatırlatıldı. Kadıgil, verilen taahhütlerin her seferinde ertelendiğini ve belirsiz bir “bilimsel kurul” gerekçesiyle rafa kaldırıldığını söyledi; bu süre zarfında, koruyucu HPV aşısıyla önlenebilecek kanser vakalarının ve buna bağlı can kayıplarının yaşanmaya devam ettiğini vurguladı.
Önergede HPV aşısının koruyuculuğuna ilişkin veriler de paylaşan Kadıgil, “Dünya Sağlık Örgütü, HPV aşısını rahim ağzı kanserinin önlenmesinde temel stratejilerden biri olarak tanımlamakta ve öncelikle 9-14 yaş grubu kız çocukların ve ikincil olarak da erkek çocukların ve yetişkin kadınların aşılanmasını tavsiye etmektedir” ifadelerini kullandı; bilimsel verilerin Memişoğlu’nun aşıya ilişkin açıklamalarıyla örtüşmediğini kaydetti:
“2026 yılında The Lancet dergisinde yayımlanan ve İngiltere'nin 2001-2024 dönemini kapsayan ulusal ölüm kayıtlarına dayanan geniş çaplı bir araştırma, ulusal HPV aşılama programının başlamasının ardından 20-24 yaş grubunda rahim ağzı kanserine bağlı ölümlerin tamamen ortadan kalktığını göstermiştir. Dünya Sağlık Örgütü'nün Uluslararası Kanser Araştırmaları Ajansı (IARC) tarafından 2024'te yayımlanan, 110 binden fazla rahim ağzı kanseri vakasının incelendiği küresel analiz, HPV-16 ve HPV-18 tiplerinin dünya genelindeki serviks kanserlerinin yaklaşık dörtte üçünden sorumlu olduğunu ortaya koymuştur. Bakanlığa bağlı ICO/IARC HPV Bilgilendirme Merkezi'nin Türkiye'ye ilişkin verileri de, Sayın Bakanın "farklı profil" savını sınırlı biçimde desteklerken, esas iddiayı çürütmektedir: Türkiye'deki invaziv rahim ağzı kanserlerinin yaklaşık yüzde 67,6'sı yine HPV-16 veya HPV-18'e atfedilmektedir; bu oran dünya ortalaması olan yüzde 76'ya yakındır ve mevcut aşılar tam olarak bu iki yüksek riskli tipe karşı koruma sağlamaktadır.”
Kadıgil, HPV aşısının gerekli olmadığına yönelik bir açıklamanın, kamuoyunda bir güven bunalımına yol açtığını söyledi; açıklamanın, bilimsel tutarlılıktan uzak olduğunu belirtti:
“Halen Sağlık Bakanlığı'nın Halk Sağlığı Genel Müdürlüğü Kanser Dairesi Başkanlığı web sayfasında rahim ağzı kanserinin etkeninin HPV enfeksiyonu olduğu ve buna karşı başlıca korunma yönteminin aşı olduğu belirtilmekte ve erken aşılama önerilmektedir. Sağlık Bakanlığı'nın kendi resmî belgelerinde ve 2014'ten bu yana yürüttüğü ulusal HPV-DNA temelli tarama programında da HPV'nin kanserojen etkisi ve önlenmesinde aşının önemi kabul edilmiştir. Hiçbir önlem tek başına yüzde yüz etkili olmadığı için, en uygun stratejinin öncelikle aşı ile korunma ve ikincil olarak da erken tanı çalışmalarının birlikte eş zamanlı yürütülmesi olduğu bilinmektedir.”
“Ücretsiz aşılama sözlerinin hayata geçirilememesinin somut gerekçesi nedir?”
Kadıgil, soru önergesinde “2022'den bu yana iki ayrı Sağlık Bakanı tarafından kamuoyuna verilen ücretsiz aşılama sözlerinin dördüncü yılında dahi hayata geçirilememesinin somut gerekçesi nedir?” diyerek Bakan Memişoğlu’na şu soruları sordu:
1. Son dört yıl içerisinde (2022-2026) Türkiye'de HPV pozitifliği, HPV enfeksiyonları ve HPV ile ilişkili hastalıkların görülme sıklığında nasıl bir değişim yaşanmıştır? Bu veriler yıllar, yaş grupları, cinsiyet ve bölgelere göre ayrı ayrı açıklanabilir mi?
2. Türkiye'de Ulusal HPV Laboratuvarı tarafından tespit edilen HPV suşlarının güncel dağılımı nedir? Son dört yıla ilişkin veriler itibarıyla yüksek riskli ve düşük riskli HPV tiplerinin görülme oranları nedir? HPV-16 ve HPV-18 başta olmak üzere yüksek riskli HPV tiplerinin oranında bir azalma veya artış gözlenmiş midir?
3. Son dört yıl içerisinde Türkiye'de HPV ile ilişkili başta rahim ağzı kanseri olmak üzere anal kanser, penis kanseri, vulva ve vajina kanserleri ile HPV ile ilişkilendirilen ağız ve farenks kanserlerinin görülme sıklığı ve ölüm oranlarında nasıl bir değişim yaşanmıştır? Söz konusu veriler kanser türlerine göre ayrı ayrı açıklanabilir mi?
4. HPV aşısının ücretsiz olarak uygulanmasına ilişkin konu hangi bilimsel kurul veya kurullarda görüşülmüştür? Bu kurulların üyeleri hangi mekanizmalarla ve hangi ölçütlerle belirlenmiştir? Konu hangi tarihlerde gündeme alınmış, hangi bilimsel veriler değerlendirilmiş ve hangi karar veya tavsiye kararları alınmıştır? Bu toplantılara ait tutanaklar kamuoyuyla paylaşılacak mıdır?
5. 15-16 Ağustos 2026 tarihli açıklamalarda ifade edildiği şekilde, HPV aşısının ücretsiz olarak sağlanmasına karşı görüş bildiren "bazı bilim insanları" kimlerdir? Bu kişiler hangi kurum, üniversite veya bilimsel kurul bünyesinde görev yapmaktadır? Söz konusu görüşler bilimsel kanıtlara mı dayalıdır; kişisel kanaatlere mi? Görüşleri bilimsel kanıtlara dayalı ise Bakanlığa hangi tarihlerde, hangi çalışmalar, raporlar veya veriler eşliğinde sunulmuştur? Söz konusu bilim insanlarının değerlendirmelerinin, Bakanlığa bağlı ICO/IARC HPV Bilgilendirme Merkezi'nin Türkiye'ye ilişkin yayımladığı ve invaziv rahim ağzı kanserlerinin yaklaşık yüzde 67,6'sının HPV-16/18'e atfedildiğini gösteren verilerle bağdaşmadığı hususu Bakanlıkça nasıl değerlendirilmiştir?
6. 12 Haziran 2025 tarihinde tarafınızca yapılan ve açık bir uygulama tarihi (2025 sonu) ile hedef yaş grubu (13 yaş ve 15 yaş üzeri) içeren açıklamanın dayandığı bilimsel ve epidemiyolojik veriler nelerdir? Söz konusu açıklamadan Ağustos 2026'daki açıklamaya kadar geçen sürede, Bakanlığın politikasını değiştirmesine veya uygulamayı ertelemesine neden olan hangi yeni bilimsel veri ortaya çıkmıştır? Ortaya çıkan bu veriler nelerdir ve hangi tarihte, hangi kaynaktan elde edilmiştir?
7. HPV aşısının belirli yaş grupları için ücretsiz olarak uygulanması konusunda Bakanlık tarafından belirlenmiş güncel bir takvim, hedef nüfus, uygulama tarihi veya bütçe planlaması bulunmakta mıdır? Bulunuyorsa ayrıntıları nelerdir? Bulunmuyorsa, 2022'den bu yana iki ayrı Sağlık Bakanı tarafından kamuoyuna verilen ücretsiz aşılama sözlerinin dördüncü yılında dahi hayata geçirilememesinin somut gerekçesi nedir?
8. Dünya Sağlık Örgütü ve çok sayıda ülkenin sağlık otoritesi HPV ile ilişkili kanserlerin önlenmesi amacıyla ulusal aşılama programlarını sürdürürken – ve İngiltere'de 2026'da The Lancet'te yayımlanan araştırmanın gösterdiği gibi genç yaş gruplarında rahim ağzı kanserine bağlı ölümleri sıfıra indirirken – Türkiye'nin ücretsiz HPV aşısı uygulamasına ilişkin politikası hangi bilimsel kriterler temelinde, hangi ülkelerin deneyimleri karşılaştırılarak belirlenmektedir?
9. Aşı tereddüdünün toplumdaki aşılama oranlarını olumsuz etkileyebildiği ve toplum bağışıklığının korunmasının önem taşıdığı bir dönemde; bilimsel olarak etkinliği ve koruyuculuğu ortaya konulmuş bir aşının "gereksiz" veya "ülke koşulları açısından ihtiyaç duyulmayan" bir uygulama olduğu algısını oluşturabilecek açıklamaların, vatandaşların HPV aşısına ve genel olarak bağışıklama programlarına duyduğu güven üzerindeki olası olumsuz etkileri Bakanlıkça değerlendirilmiş midir? Bu yönde bir etki değerlendirmesi yapılmış mıdır?
10. Kamusal sağlık otoritesinin temsilcisi olarak Bakanlığın ve Bakanlık yetkililerinin, aşılar konusunda kamuoyuna açıklama yaparken bilimsel kanıt düzeyini ve varsa farklı görüşlerin bilimsel dayanaklarını şeffaf biçimde paylaşmasına yönelik yazılı bir iletişim politikası veya rehberi bulunmakta mıdır? Bulunmuyorsa, bu tür bir rehberin oluşturulması planlanmakta mıdır?
11. Sağlık Bakanlığının kendi resmî yayınlarında ve 2014'ten bu yana yürüttüğü HPV-DNA temelli ulusal tarama programında yüksek kanserojen HPV tipleri ile rahim ağzı kanseri arasındaki ilişki açıkça kabul edilirken; kendi web sayfalarında halka yönelik olarak HPV aşısı yaptırmaları konusunda öneriler yer almaktayken, Bakanlığın bir yandan HPV'yi tarayıp önemini vurgulaması, diğer yandan aynı virüse karşı koruyucu aşıyı Türkiye'nin profili gerekçesiyle "gereksiz" olarak nitelendirmesi arasında bilimsel ve kamusal politika tutarsızlığı bulunmamakta mıdır? Bakanlığın bu konuda önceden belirlenmiş, ölçülebilir ve kamuoyuyla paylaşılmış herhangi bir bilimsel eşik veya kriteri bulunmakta mıdır? Bulunmuyorsa, ücretsiz uygulamaya geçiş hangi nesnel ve denetlenebilir ölçütlere bağlanmaktadır?
12. HPV'nin önlenebilir kanserlerle ilişkisine dair Bakanlığın kabul ettiği bilimsel kanıtlar dikkate alındığında, aşının ücretsiz sunulması için mevcut verilerin dışında hangi epidemiyolojik, klinik, ekonomik veya halk sağlığı göstergelerine ulaşılması gerekmektedir? Bakanlığın bu konuda belirlediği somut bir eşik veya kriter var mıdır?
13. Türkiye'de HPV ile ilişkili kanserlerin önlenmesine yönelik aşılama, tarama, erken tanı ve tedavi politikalarının birbirini tamamlayacak şekilde yürütülmesine ilişkin güncel bir ulusal eylem planı bulunmakta mıdır? Bulunuyorsa söz konusu planın hedefleri, takvimi ve performans göstergeleri nelerdir?
14. Bakanlık, HPV aşısının ulusal aşılama programına alınması veya belirli yaş gruplarına ücretsiz olarak sağlanması konusunda kesin kararını ne zaman kamuoyuyla paylaşacaktır? Bu kararın alınmasını geciktiren idari, mali veya bilimsel bir engel bulunmakta mıdır; varsa bu engelin ortadan kaldırılması için ne gibi adımlar planlanmaktadır?
15. HPV aşısının kamu eczanelerinde veya özel sağlık kuruluşlarında ücretli olarak satılmaya devam ettiği bu süreçte, aşıya erişimin gelir düzeyine göre farklılaştığı; yani yüksek gelirli ailelerin çocuklarını cepten ödeyerek aşılatabilirken, dar gelirli ailelerin bu imkândan mahrum kaldığı bir eşitsizlik tablosunun oluştuğu değerlendirilmekte midir? Bakanlık, bu süre zarfında ücretli HPV aşısı satın alma gücü olmadığı için aşılanamayan çocuk ve genç sayısına ve bu risk nedeniyle kaç kişinin gelecekte kansere yakalanacağına ilişkin bir tahmin veya veri üretmiş midir?
16. Sağlık Bakanlığı, HPV aşısının Türkiye'de üretimine yönelik bir yerli üretim veya teknoloji transferi çalışması yürütmekte midir? Yürütülmekteyse, bu çalışmanın ücretsiz aşılama programının başlatılma tarihiyle ilişkisi var mıdır? Yerli üretim kapasitesinin oluşturulması, ücretsiz uygulamanın ön koşulu olarak mı değerlendirilmektedir?
Etiketler: insan hakları, kadın, medya, yaşam, aile, sağlık, siyaset, sağlık hakkı, trans, lgbti, lezbiyen, gey, biseksüel, interseks
