27/03/2026 | Yazar: Kaos GL
Saki'den Sağlık Bakanı'na: "Türkiye’nin taraf olduğu uluslararası insan hakları sözleşmeleri çerçevesinde cinsiyet kimliği temelinde ayrımcılığın önlenmesine ilişkin yükümlülükler Bakanlığınız tarafından hangi somut politikalarla hayata geçirilmektedir?"
DEM Parti İstanbul Milletvekili Özgül Saki, Türkiye’nin ilk açık kimlikli trans kadın doktoru Larin Kayataş’ın mesleğinden ikinci kez men edilmesini ve hakkında hapis istemiyle ceza davası açılmasını Meclis gündemine taşıdı. Saki, Sağlık Bakanı Kemal Memişoğlu’nun yanıtlaması üzere soru önergesi sundu.
Saki’nin soru önergesinde, son yıllarda kamu idaresinin “genel ahlak”, “kamu düzeni” ve “kurum itibarı” gibi muğlak kavramlar üzerinden sadece idari tasarruflarda bulunmadığı; aynı zamanda bireylerin yaşam tarzına, kimliğine ve özel hayatına doğrudan müdahale eden bir denetim ve disiplin mekanizması kurduğu belirtildi. Bu kavramların nesnel kriterler yerine ideolojik yorumlarla uygulanmasının, kamu gücünün tarafsızlığı ilkesini zedelediği ve belirli kimlikleri hedef alan bir araca dönüştüğü vurgulandı.
“Kayataş hakkındaki süreçler yapısal bir soruna işaret ediyor”
Kayataş hakkında idari ve cezai süreçlerin eş zamanlı işletilmesinin özgürlük ve yaşamı da hedef alan çok boyutlu bir müdahale olduğu kaydeden Saki, Sağlık Bakanlığı’nın yürüttüğü inceleme kapsamında Kayataş’ın kişisel verilerine erişildiğini, çalıştığı kurumda görüşmeler yapıldığını ve özel hayatın ayrıntılı biçimde incelendiğini hatırlattı.
Saki, Kayataş hakkındaki sürecin hesap verebilirlik ve hukuki güvenlik ilkeleri açısından yapısal bir sorun teşkil ettiğini belirtti. Yargı kararlarına rağmen benzer işlemlerin yeniden tesis edilmesinin, idarenin kararları etkisizleştirip etkisizleştirmediği sorusunu gündeme getirdiği ifade edildi.
Önergede ayrıca, söz konusu işlemlerin “genel ahlak” gibi kavramlara dayandırılmasının, bu kavramların belirli kimlikleri hedef alan ideolojik araçlara dönüşüp dönüşmediği sorusunu ortaya çıkardığı belirtildi. Bu çerçevede, LGBTİ+’ların kamusal alandaki varlığının idari tasarruflarla sınırlandırılmasına yönelik daha geniş bir eğilime işaret edildiği kaydedildi.
“Uluslararası sözleşmeler cinsiyet kimliği temelinde ayrımcılığı yasaklıyor”
Anayasa’nın eşitlik, özel hayatın gizliliği ve çalışma hakkına ilişkin hükümlerine atıf yapılan önergede, bireylerin kimlikleri nedeniyle kamu görevinden dışlanmasının bu güvencelerle çeliştiği vurgulandı. Türkiye’nin taraf olduğu uluslararası sözleşmelerin de cinsiyet kimliği temelinde ayrımcılığı yasakladığı hatırlatılarak, kamu kurumlarında LGBTİ+’lara yönelik ayrımcılıkların bu yükümlülüklerin yerine getirilmediğine işaret ettiği belirtildi.
Saki, Kayataş örneğinin kamu yönetiminde eşitlik, liyakat, şeffaflık ve hukuk devleti ilkelerinin uygulanmasına dair yapısal bir sorunu görünür kıldığını ifade etti.
Soru önergesinde yer alan sorular şöyle:
Dr. Larin Kayataş hakkında tesis edilen görevden uzaklaştırma/çıkarma işlemi hangi tarihte alınmış, hangi tarihte tebliğ edilmiştir?
Söz konusu işlem hangi idari süreçler sonucunda tesis edilmiştir? Bu süreçte disiplin soruşturması yürütülmüş müdür; yürütüldüyse kapsamı ve dayanakları nelerdir?
Dr. Larin Kayataş hakkında tesis edilen işlemin hukuki dayanağı nedir? Bu işlem hangi somut fiil veya eylemlerle gerekçelendirilmiştir?
Daha önce yargı kararları doğrultusunda göreve iadesi sağlanan bir kamu görevlisi hakkında yeniden benzer gerekçelerle işlem tesis edilmesi, Bakanlığınız açısından yargı kararlarının bağlayıcılığı ilkesinin tanınmadığı anlamına mı gelmektedir?
İlgili işlemde “genel ahlak”, “kamu düzeni” veya benzeri kavramlara dayanılmış ise, bu kavramlar Bakanlığınız uygulamalarında hangi objektif ve denetlenebilir kriterlere göre tanımlanmakta ve hangi ölçütlere göre uygulanmaktadır?
Bakanlığınıza bağlı kurumlarda çalışan personelin özel hayatına ve kimliğine ilişkin değerlendirmeler hangi yasal yetki ve sınırlar çerçevesinde yapılmaktadır? Bu uygulamaların kapsamı nedir?
Cinsiyet kimliği ve cinsel yönelim temelinde kamu personeline yönelik ayrımcılığı önlemeye yönelik Bakanlığınızın herhangi bir politika, eğitim programı veya denetim mekanizması bulunmakta mıdır? Bulunmuyor ise bu durum nasıl açıklanmaktadır?
Bakanlığınıza bağlı sağlık kurumlarında LGBTİ+ bireylerin istihdamı ve çalışma koşullarına ilişkin veri tutulmakta mıdır? Ayrımcılık vakalarına ilişkin herhangi bir kayıt veya rapor mevcut mudur?
Söz konusu olay kapsamında idari işlem tesis eden kişi ve birimler hakkında herhangi bir inceleme veya soruşturma başlatılmış mıdır?
Türkiye’de kamu kurumlarında ayrımcılık iddialarının tespiti ve giderilmesine yönelik bağımsız ve etkili bir denetim mekanizması bulunmakta mıdır? Bu mekanizmalar fiilen nasıl işletilmektedir?
Kamu hizmetlerinin yürütülmesinde liyakat ilkesinin esas alınması gerekirken, bireylerin kimlikleri ve yaşam tarzları üzerinden değerlendirilmesine yol açan uygulamaların önlenmesi için Bakanlığınız somut olarak hangi adımları atmayı planlamaktadır?
Türkiye’nin taraf olduğu uluslararası insan hakları sözleşmeleri çerçevesinde cinsiyet kimliği temelinde ayrımcılığın önlenmesine ilişkin yükümlülükler Bakanlığınız tarafından hangi somut politikalarla hayata geçirilmektedir?
Etiketler: insan hakları, nefret suçları, çalışma hayatı, sağlık, siyaset, sağlık hakkı, heteroseksizm, trans, ikili cinsiyet sistemi, lgbti, eşcinsellik, lezbiyen, gey, biseksüel, interseks
