28/01/2026 | Yazar: Kaos GL
LGBTİ+’ların haklarına ve hukuki güvenliğine tehdit oluşturan yasa tasarısı, Ukrayna'nın AB üyelik sürecini tehlikeye atacak kritik bir gelişme olarak yorumlanıyor.
Ukrayna Parlamentosu Başkanı’nın, yeni bir Medeni Kanun hazırlığında olduğu bildirildi. Düzenleme, Aile Kanunu’nu tamamen değiştirecek.
Aile Kanunu’nun yerine geçecek düzenleme, özel hukuk alanındaki en kapsamlı reformlardan biri olarak sunuluyor ve Avrupa Birliği (AB) standartlarıyla uyumlu bir modernleşme adımı olarak tanıtılıyor. Fakat taslak, Ukrayna’nın AB üyeliği ihtimalini zedeleyecek hükümler içeriyor.
Taslak, Ukrayna’daki LGBTİ+ haklarını ve LGBTİ+’ların hukuki güvenliğini önemli ölçüde zedeliyor; AB’nin ayrımcılık yasağı standartlarıyla ve ilgili AB hukuku ile Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (AİHM) kararlarıyla açıkça çelişiyor.
Taslak yasa, aile ve medeni hukuk alanında kapsamlı bir revizyon öngörse de, Ukrayna’nın eşcinsel çiftlere yasal tanınma sağlama yönündeki yükümlülüğünü yerine getirmiyor. Bu yaklaşımın; Ukrayna'nın Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi, AİHM kararları ve AB entegrasyon taahhütleri kapsamındaki yükümlülükleriyle çeliştiği belirtildi. Ukrayna’nın AB üyelik süreci kapsamındaki taahhütlerine göre; 2025’in üçüncü çeyreğine kadar kayıtlı birliktelik mevzuatını kabul etmesi gerekiyordu, ancak bu sonucu sağlayacak yasa tasarılarında ilerleme kaydedilmedi.
Eşcinsel çiftler, “aile birliği” tanımının dışında tutuluyor
Taslak, “fiili aile birliklerini” yalnızca heteroseksüel çiftlerin birliktelikleri olarak tanımlıyor ve eşcinsel çiftleri açıkça bu tanımın dışında tutuyor. Bu yaklaşımın, eşcinsel çiftleri aile olarak tanıyan mevcut mahkeme kararlarını fiilen hükümsüz kılacağı ve halihazırda sahip oldukları sınırlı hukuki korumaları ortadan kaldıracağı bildirildi.
Taslak, cinsiyet uyum sürecini tamamlamış kişilerin evliliklerini otomatik olarak geçersiz sayarak, translar ve partnerleri için ciddi bir hukuki güvensizlik yaratıyor; yasal cinsiyet tanınmasına ilişkin AİHM kararının bütününe aykırı düşüyor.
İki yılı aşkın süredir, eşcinsel çiftlere de hukuki tanınma sağlayacak olan iki yasa tasarısı Ukrayna Parlamentosu’nda ilerletilmiyor. Parlamento gündemindeki Medeni Kanun’un AB üyeliği sürecindeki ilerlemeyi engellememesi için, bu iki tasarıyı yansıtan değişiklikleri içermesi gerekiyor. Ancak şu ana kadar Parlamento Başkanı Ruslan Stefanchuk’a sunulan değişiklik önerilerinin gündeme alınmadığı belirtildi.
ILGA-Avrupa Savunuculuk Direktörü Katrin Hugendubel, konuyla ilgili şöyle dedi:
“Ukrayna AB üyeliği yolunda ilerlemek istiyorsa, Medeni Kanun taslağının bu haliyle kabul edilmemesi gerekir. Taslak, içtihat yoluyla kazanılmış önemli korumaları geriye götürüyor, Ukrayna’nın AİHS kapsamındaki yükümlülükleri ve AB üyelik taahhütleriyle çelişiyor. Üyelik planında yer alan eşcinsel çiftlerin birlikteliklerin tanınmasına ilişkin taahhütlere ters düşüyor.”
Avrupa Komisyonu’na çağrı
Hugendubel, sözlerini şöyle sürdürdü:
“İlk bakışta bile bu taslak, AB ve AB aday ülkeler arasında eşcinsel çiftler için kısıtlayıcı hukuki çerçevelerden birini oluşturuyor. Bu çerçeve, 2024’te LGBTİ+’ları hedef alan baskıcı mevzuatı kabul eden Gürcistan’ın hemen ardından geliyor. Bu nedenle Ukrayna’da bir ‘Gürcistan senaryosunun’ yerleşmesini önlemek hayati önem taşıyor. Ukrayna, savunduğunu söylediği Avrupa İnsan Hakları standartlarından geri adım atmamalıdır.”
Ukrayna’da LGBTİ+ hakları üzerine çalışan bir sivil toplum kuruluşu olan Fulcrum UA’in Koordinatörü Tania Kasian ise şu ifadeleri kullandı:
“Ukrayna’daki LGBTİ+ topluluğu ve insan hakları savunucuları, Avrupa Komisyonu'nu kamuoyuna açıklama yapmaya çağırıyor. Yapılacak açıklama, bu tehlikeli girişimi engellemek ve Ukrayna'daki temel hakları korumak için belirleyici bir faktör olabilir.”
Kaynak: ILGA-Avrupa
Etiketler: insan hakları, yaşam, aile, siyaset, dünyadan, heteroseksizm, trans, ikili cinsiyet sistemi, lgbti
