04/03/2026 | Yazar: Kaos GL
Taslak, resmi belgelerde cinsiyet hanesinin değiştirilmesini yasaklamayı, cinsiyet uyum sürecine ilişkin tıbbi süreçleri engellemeyi ve ebeveynlerin çocuklarını “biyolojik cinsiyetlerine göre” yetiştirmesini zorunlu kılmayı öngörüyor.
30 Ocak 2026’da Kırgızistan milletvekili Marlen Mamataliev tarafından hazırlanan “Kırgız Cumhuriyeti’nin Yasama Düzenlemelerinde Değişiklik Yapılmasına Dair” yasa taslağı sunuldu.
Taslak, cinsiyeti ikili bir tanımla sınırlayarak doğrudan transları hedef alırken, kadınlar, çocuklar, interseksler üzerinde geniş kapsamlı etkiler yaratabilecek düzenlemeler içeriyor.
Taslak düzenleme; Kırgız Cumhuriyeti Aile Kanunu, “Medeni Durum Kayıtları Hakkında” yasa ve “Kırgız Cumhuriyeti’nde Vatandaşların Halk Sağlığı Hakkında” başlıklı yasada değişiklikler öngörüyor. Taslakta, resmi belgelerde cinsiyet hanesinin değiştirilmesinin yasaklanması ve sadece doğumda kaydedilen biyolojik özelliklerin tanınması yer alıyor.
Taslak, cinsiyet uyum sürecini yasaklamayı öngörüyor
Taslak ayrıca cerrahi işlemler ve hormon tedavisi dahil olmak üzere cinsiyet uyum sürecine ilişkin tıbbi süreçleri yasaklıyor. Taslağa göre “cinsiyet farkındalığını etkileyen” her türlü eylem yasaklanacak ve ebeveynlerin çocuklarını kesin biçimde “biyolojik cinsiyetlerine” göre yetiştirmesi zorunlu kılınacak.
Taslakta ayrıca evlilik ve ebeveynlik hakları da biyolojik cinsiyete dayalı katı bir çerçevede tanımlanıyor. Buna göre eşcinsel evlilik yasaklanırken, ebeveynlik “anne kadındır” ve “baba erkektir” şeklinde tanımlanıyor.
Aktivistler, taslağın Nisan 2026 başına kadar kabul edilebileceği uyarısında bulunuyor.
“Suistimale açık bir alan oluşturuyor”
Transgender Europe, söz konusu yasa taslağına ilişkin yaptığı açıklamada düzenlemenin Kırgızistan’daki translar açısından “yıkıcı sonuçlar” doğurabileceği uyarısında bulundu. Kurum, taslağın kabul edilmesi halinde transların hukuki kimliklerinin “bir gecede geçersiz hale gelebileceğini” belirterek, hukuki cinsiyet tanınmasının tamamen yasaklanması ve tıbbi bakıma erişimin kısıtlanmasının istihdam, konut, eğitim ve sağlık alanlarında ayrımcılığı artıracağını ifade etti. Açıklamada, bu durumun aynı zamanda şiddeti tırmandırabileceği, kişisel bilgilerin ifşa edilmesine yol açabileceği vurgulandı.
Transgender Europe ayrıca taslağın muğlak yasaklar içermesi ve hukuki statüyü “biyolojik cinsiyet” ile ilişkilendirmesi nedeniyle ciddi suistimal riskleri doğurabileceğine dikkat çekti. Açıklamada, “Belgelerin düzenlenmesi, hizmetlere erişim ve denetim süreçlerinde yetkililerin takdir yetkisini genişleterek suistimale açık bir alan oluşturuyor” denildi.
Transgender Europe’tan Kırgızistan hükümetine çağrı
Transgender Europe, şu çağrılarda bulundu:
- Kırgızistan parlamenterlerini, özellikle de tasarının başlatıcısı Mamataliev Marlen Abdyrakhmanovich'i, yasa tasarısını geri çekmeye ve trans, interseks ve cinsiyet çeşitliliğine sahip kişilerin haklarını kısıtlayan herhangi bir yasal düzenleme yapmaktan kaçınmaya çağırıyoruz.
- Hükümetten, tüm mevzuatın Kırgızistan'ın uluslararası anlaşmalar kapsamındaki yükümlülüklerine saygı göstermesini, bu yükümlülükler arasında gizlilik hakkı, sağlık hakkı, özerklik hakkı ve ayrımcılıktan korunma hakkının da bulunmasını sağlamasını talep ediyoruz.
- Küresel ve bölgesel savunuculuk örgütleri, tasarıyı ve içeriğini kamuoyu önünde kınayın.
Etiketler: insan hakları, nefret suçları, aile, siyaset, dünyadan, heteroseksizm, trans, ikili cinsiyet sistemi, lgbti, eşcinsellik, lezbiyen, gey, biseksüel, interseks
