09/09/2026 | Yazar: Kaos GL
Avrupa Trans Sağlığı Profesyonelleri Birliği, Türkiye’de hormona erişime getirilen 21 yaş kısıtlamasına ve transların sağlık hakkı ile yasal tanınmasını sınırlandıran düzenlemelere tepki gösterdi.
Avrupa Trans Sağlığı Profesyonelleri Birliği (EPATH), sosyal medya hesaplarından yayınladığı açıklama ile Türkiye’de hormona erişime getirilen 21 yaş kısıtlamasına ve transların sağlık hakkı ile yasal tanınmasını sınırlandıran düzenlemelere tepki gösterdi; Türkiye’deki translar, sağlık çalışanları ve sivil toplum kuruluşlarıyla dayanışma içinde olduğunu vurgulayarak sağlık hizmetleri ve yasal çerçevelerin tıp etiğine, insan haklarına, insan onuruna ve eşitliğe saygı temelinde şekillendirilmesi için Türkiye makamlarına çağrı yaptı.
Türkiye’de trans+’ların sağlık hizmetlerine erişim, yasal tanınma ve temel haklar alanlarında kısıtlayıcı düzenlemeler ile karşı karşıya kaldığını belirten EPATH, bu gelişmelerin “Aile Yılı” ilanıyla bağlantılı siyasi girişimlerle eş zamanlı olarak gündeme geldiğini söyledi; hormona erişime getirilen 21 yaş sınırının ise ayrımcılık ve sağlık hizmetlerine eşit erişim açısından ciddi kaygılar oluşturduğunu ifade etti:
“Son iki yılda Türkiye’de translar ve toplumsal cinsiyet çeşitliliğine sahip kişiler; sağlık hizmetlerine erişim, yasal tanınma ve temel haklar alanlarında giderek artan bir dizi kısıtlayıcı önlemle karşı karşıya kaldı. Bu gelişmeler, 2025 yılının “Aile Yılı” ilan edilmesiyle bağlantılı daha geniş kapsamlı siyasi girişimlerle eş zamanlı olarak gerçekleşti ve ulusal ve uluslararası insan hakları kuruluşları tarafından geniş ölçüde eleştirildi. Özellikle endişe verici olan, Türkiye İlaç ve Tıbbi Cihaz Kurumu’nun (TİTCK) Haziran 2025’te aldığı ve testosteron, östrojen ve GnRH analogları da dahil olmak üzere cinsiyet uyum süreçlerine yönelik hormon tedavilerine 21 yaşın altındaki kişilerin erişimini kısıtlayan karardır. Bu yasak derhal yürürlüğe girmiş ve tedavi planı devam eden çok sayıda kişinin tedavisinin aniden kesintiye uğramasına neden olmuştur. Söz konusu ilaçların aynı yaş grubunda diğer tıbbi endikasyonlar için kullanılmaya devam etmesi, ayrımcılık ve sağlık hizmetlerine eşit erişim açısından ciddi kaygılar doğurmaktadır.”
“Türkiye’deki translar ile dayanışma içindeyiz”
Kısıtlamaların yalnızca ergenleri değil, Türkiye hukukuna göre kendi sağlık kararlarını alma konusunda özerk yetişkinler olarak kabul edilen 18-20 yaş arasındaki yetişkinleri de etkilediğini kaydeden EPATH; meslek örgütleri ve topluluk örgütlerinin, tıbbi gözetim altında sunulan sağlık hizmetlerine erişimin sınırlandırılmasının psikolojik sorunları artırabileceğini ve bazı kişileri güvenli olmayan veya denetimsiz alternatiflere yöneltebileceğini aktardığına dikkat çekti.
EPATH ayrıca, yasal cinsiyet tanınmasını ve cinsiyet uyum süreçlerine yönelik sağlık hizmetlerine erişimi önemli ölçüde kısıtlayacak taslak yasal düzenlemelerden de endişe duyduğunu vurgulayarak açıklamasını sürdürdü:
“Bildirilen öneriler arasında yasal cinsiyet tanınması için asgari yaşın yükseltilmesi, kısırlık veya sterilizasyonla bağlantılı şartların yeniden getirilmesi, sağlık hizmetlerine ilişkin kararlarda yargısal denetimin genişletilmesi ve sağlık çalışanlarının yeni öngörülen kısıtlamaların dışında toplumsal cinsiyet uyumlayıcı müdahalelerde bulunması ile kişilerin bu tür müdahalelere başvurması halinde hapis cezası da dahil olmak üzere cezai yaptırımlar getirilmesi yer almaktadır. Ayrıca, önerilen suç tanımının, doğumda atanan cinsiyetle veya genel ahlakla bağdaşmadığı değerlendirilen tutum ve davranışları belirsiz bir biçimde kapsadığı görülmektedir.”
“Türkiye’deki trans ve toplumsal cinsiyet çeşitliliğine sahip kişiler, aileleri, sağlık çalışanları ve sivil toplum kuruluşlarıyla dayanışma içindeyiz” ifadelerini kullanan EPATH, Türkiye makamlarına sağlık hizmetleri ve yasal çerçevelerin bilimsel kanıtlara, tıp etiği ve insan haklarına, insan onuruna ve eşitliğe saygı temelinde oluşturulması için çağrı yaparak açıklamasını sonlandırdı:
“EPATH, kanıta dayalı klinik kılavuzları izleyen ve bireyselleştirilmiş sağlık hizmetlerini desteklemektedir. Cinsiyet uyum süreçlerine yönelik sağlık hizmetlerine ilişkin kararlar, keyfi yaş sınırları veya siyasi değerlendirmeler yerine klinik ihtiyaçlar, mesleki standartlar ve bedensel özerkliğe saygı temelinde alınmalıdır. Bu ilkeler, Dünya Trans Sağlığı Profesyonelleri Birliği (WPATH) tarafından geliştirilen Bakım Standartları (Standards of Care) da dahil olmak üzere uluslararası düzeyde kabul gören klinik rehberlerde yer almaktadır. Politika yapıcıları; sağlık hizmetleri ve yasal çerçevelerin bilimsel kanıtlar, tıp etiği ve insan haklarına, insan onuruna ve eşitliğe saygı temelinde oluşturulmasını sağlamaya çağırıyoruz.”
Etiketler: insan hakları, medya, yaşam, sağlık, siyaset, sağlık hakkı, dayanışma mesajı, trans, lgbti, lezbiyen, gey, biseksüel, interseks
