10/07/2026 | Yazar: Kaos GL
TTB ve TPD, cinsiyet uyum sürecinde kullanılan hormonlar ile ergenlik baskılayıcı ilaçlara 21 yaş altındaki kişilerin erişimini engelleyen düzenlemeye ilişkin yürütmenin durdurulması talebinin reddine karşı Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu'na itiraz başvurusunda bulundu.
Türk Tabipleri Birliği (TTB) ve Türkiye Psikiyatri Derneği (TPD), Sağlık Bakanlığı Türkiye İlaç ve Tıbbi Cihaz Kurumu'nun (TİTCK) cinsiyet uyum süreçlerinde kullanılan hormonlar ile ergenlik baskılayıcı ilaçların 21 yaş altındaki kişilere reçete edilmesini engelleyen düzenlemesine karşı açtıkları davada, Danıştay 10. Dairesi'nin yürütmenin durdurulması istemini reddetmesi üzerine Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu'na itiraz başvurusunda bulundu. Hormona erişim engellerinin bilimsel dayanağı bulunmadığını belirten meslek örgütleri; düzenlemenin sağlık hakkını ve hekimlerin mesleki bağımsızlığını ihlal ettiğini söyledi.
TİTCK'nin 25 Haziran 2025 tarihli genel yazısının iptali istemiyle açılan davada TTB ve TPD, dava dilekçesinde söz konusu engellerin bilimsel kanıtlara dayanmadığını vurgulayarak sağlık hakkı, yaşam hakkı, özel hayatın korunması ve ayrımcılık yasağını ihlal ettiğini ifade etti. Dilekçede düzenlemenin Anayasa, Türk Medeni Kanunu'nun 40. maddesi, uluslararası insan hakları belgeleri ve güncel tıbbi kılavuzlarla bağdaşmadığı ifade edildi. Meslek örgütleri ayrıca, hormona erişim engellerine gerekçe gösterilen bilimsel komisyonun çalışmalarının, kamuoyuyla paylaşılmadığını ve sürecin şeffaf yürütülmediğini belirtti.
TİTCK ise savunmasında, düzenlemenin kurumun yetkisi kapsamında olduğunu, hormon ilaçlarının amaç dışı kullanımını önlemeyi ve çocuklar ile gençlerin sağlığını korumayı amaçladığını iddia etti.
“Hekimlerin mesleki bağımsızlığını zedeliyor”
Danıştay 10. Dairesi, yürütmenin durdurulması talebini, koşulların oluşmadığı gerekçesiyle reddetti. Kararda, hukuka aykırılık ile telafisi güç veya imkansız zarar koşullarına ilişkin ayrıntılı bir gerekçeye yer verilmedi.
Karşı oy yazısında ise düzenlemeye dayanak gösterilen amaç dışı kullanım ve suistimal iddialarını destekleyen somut veri, denetim raporu ya da bilimsel bulgunun dosyaya sunulmadığı belirtildi. Yalnızca uzman hekimlerce reçete edilebilen ilaçlar bakımından hekimlerin yetkisini kötüye kullandığı varsayımıyla genel bir yasak getirilemeyeceği, bunun hekimlerin mesleki bağımsızlığını ve hastaların sağlık hakkını zedelediği söylendi.
Karşı oyda ayrıca, Türk hukukunda erginlik yaşı ve cinsiyet uyum sürecine ilişkin yasal yaş sınırı 18 olmasına rağmen 18-21 yaş grubuna ek kısıtlama getirilmesinin hukuka uygun olmadığı vurgulandı. Düzenlemenin uygulanmasının telafisi güç veya imkansız zararlara yol açabileceği, kişilerin özel hayatı ile cinsiyet kimliğine ilişkin haklarının anayasal güvence altında bulunduğu da kaydedildi.
“21 yaş sınırı bilimsel bir temele dayanmıyor”
TTB ve TPD, Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu'na sundukları itiraz dilekçesinde, ret kararının gerekçesiz olduğunu, genelgenin Türk Medeni Kanunu'nun 40. maddesini fiilen etkisiz hale getirdiğini ve 21 yaş sınırının bilimsel bir temele dayanmadığını savundu.
Meslek örgütleri, düzenlemenin uluslararası tıbbi standartlara aykırı olduğunu, hekimlerin mesleki bağımsızlığı ile hastaların sağlık hakkını ihlal ettiğini ve devam eden tedavilerin kesintiye uğraması nedeniyle telafisi güç zararlar doğurduğunu belirtti.
Dilekçede ayrıca, düzenlemenin "aile" ile "kültürel ve manevi değerlerin korunması" gerekçeleriyle transları hedef aldığı ve ayrımcılık yasağını ihlal ettiği ifade edildi. Transların sağlık hizmetlerine eşit ve ayrımcılıktan uzak erişim hakkının güvence altına alınması gerektiği vurgulanırken, 21 yaş altına getirilen yasağın sağlık hakkı ve eşitlik ilkesini ihlal ettiği savunuldu.
TTB ve TPD, karşı oy gerekçelerinin de itirazlarını desteklediğini belirterek, Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu'ndan yürütmenin durdurulmasına karar verilmesini talep etti.
Kaynak: Cumhuriyet
Etiketler: insan hakları, medya, yaşam, sağlık, siyaset, sağlık hakkı, anayasa, dava, trans, lgbti, lezbiyen, gey, biseksüel, interseks
