06/07/2026 | Yazar: Kaos GL
Kararda, sağlık hizmetlerinin kapsamının ülkenin sosyal ve ekonomik koşulları doğrultusunda şekillenebileceği, kamu kaynaklarının etkin kullanımını sağlamak amacıyla kaynak tahsisine ilişkin sınırlamalar öngörülebileceği kaydedildi.
Anayasa Mahkemesi (AYM) Genel Kurulu, HPV aşısının bedelinin Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) tarafından karşılanmamasının hak ihlali olmadığına karar verdi. 19 Şubat’ta oy çokluğu ile alınan karar, bugün (6 Temmuz) Resmi Gazete'de yayınladı; üç üye ise karara karşı oy yazdı.
Üç doz HPV aşısı yaptıran kişinin aşı bedelinin iadesi talebiyle SGK'ya yaptığı başvuru; aşının Sağlık Uygulama Tebliği (SUT) ekindeki "Bedeli Ödenecek İlaçlar Listesi"nde yer almaması gerekçesiyle reddedildi.
Bunun üzerine iş mahkemesinde açtığı davada başvurucu; rahim ağzı kanserinin sebebinin HPV olduğunu, aşının koruyuculuğunun yüzde 100'e vardığını ve buna rağmen HPV aşısının ulusal aşı takviminde yer almadığını söyledi. İstanbul Anadolu 29. İş Mahkemesi, aşının hayati öneme sahip bir tedavi değil, koruyucu sağlık uygulaması olduğu ve geri ödemesi talep edilen ilacın ancak kişinin maddi ve manevi bütünlüğüne yönelik ciddi ve güncel bir tehlike söz konusu olduğunda karşılanabileceği gerekçesiyle davayı kesin olarak reddetti. Bunun üzerine başvurucu, maddi ve manevi varlığını koruma hakkının ihlal edildiği gerekçesiyle AYM’ye bireysel başvuruda bulundu.
AYM çoğunluğu, devletin vücut bütünlüğünü koruma yükümlülüğünün sağlık hizmetlerinin mutlak biçimde ücretsiz sunulacağı anlamına gelmediğini belirtti. Kararda, sağlık hizmetlerinin kapsamının ülkenin sosyal ve ekonomik koşulları doğrultusunda şekillenebileceği, kamu kaynaklarının etkin kullanımını sağlamak amacıyla kaynak tahsisine ilişkin sınırlamalar öngörülebileceği kaydedildi.
AYM, somut olayda başvurucunun HPV aşısına erişiminin engellenmediğini, karşılaştığı tek güçlüğün aşının ücretini karşılamak olduğunu söyledi. Kararda, kamu makamlarının HPV aşısını uygulamaya hazır bulundurduğu ancak ücretsiz sunmadığı belirtilerek, başvurucunun itirazının da aşının ücretsiz sağlanmamasına ilişkin olduğu ifade edildi.
Bu gerekçelerle AYM çoğunluğu, başvurucunun bireysel menfaati ile gözetilen kamu yararı arasında adil dengenin bozulduğunun söylenemeyeceğine karar verdi. Mahkeme, kamu makamlarının takdir yetkilerini kullanırken pozitif yükümlülüklerini ihlal etmediği sonucuna vararak, Anayasa'nın 17. maddesiyle güvence altına alınan maddi ve manevi varlığın korunması ve geliştirilmesi hakkının ihlal edilmediğine hükmetti.
DEM Parti Grup Başkanvekili Koçyiğit: “HPV aşısı lüks değil, yaşam hakkıdır”
DEM Parti Grup Başkanvekili Gülistan Kılıç Koçyiğit, sosyal medya hesaplarından yayınladığı açıklama ile AYM’nin kararına tepki gösterdi; “HPV aşısı lüks değil, yaşam hakkıdır” dedi.
Koçyiğit, açıklamasında şu ifadeleri kullandı:
“Bugün Anayasa Mahkemesi, 10'a karşı 3 oyla, HPV aşısının SGK tarafından karşılanmamasında hak ihlali olmadığına karar verdi. Gerekçe: "Devletin mali imkânları.” Oysa HPV aşısı, rahim ağzı kanserini önleyen, bilimsel etkinliği kanıtlanmış koruyucu bir sağlık hizmetidir. Dünya Sağlık Örgütü'nün temel ilaçlar listesinde yer alıyor, 147 ülkede ulusal aşı programında uygulanıyor. 2022'de dönemin Sağlık Bakanı, Meclis'te gözümüzün içine baka baka "HPV aşısını ücretsiz uygulayacağız" dedi. Aradan yıllar geçti; ne söz tutuldu ne de bütçeye kaynak konuldu. Buna rağmen yerel mahkemeler, Yargıtay ve Danıştay sosyal devlet ilkesini esas alan önemli kararlar verdi. Bugün ise AYM, kadınların yaşam hakkını bütçe hesabına sığdırdı. Bir sağlık emekçisi olarak da, TBMM'de HPV aşısının ücretsiz uygulanması için kanun teklifi veren bir milletvekili olarak da bir kez daha söylüyorum: Kadınların yaşamı maliyet hesabı değildir. Sağlık hakkı ödeme gücüne göre belirlenemez. Kanserden korunmak zenginlerin ayrıcalığı olamaz. HPV aşısı derhal Ulusal Aşı Takvimi'ne alınmalı ve herkes için ücretsiz olmalıdır.”
Etiketler: insan hakları, kadın, yaşam, sağlık, siyaset, sağlık hakkı, anayasa, lgbti
